Radicale spreker op katholieke studiedag
Afgelopen weekend is er in Nijmegen een studiedag oftewel ‘herfstuniversiteit’ georganiseerd door de groep “Filosofie & Geloof”. Het ging over de vraag: “Hoe verhoudt men zich tot God?” Ster van deze show was dr. Kwasniewski, die vanuit de VS is komen overvliegen om te vertellen over Thomas van Aquino en zijn visie op de deugd van godsdienstigheid (religio).
Nu zal de naam ‘Kwasniewski’ niet bij iedereen een belletje doen rinkelen, dus ik zal iets over hem vertellen. Peter Kwasniewski heeft in 2019 een brief ondertekend waarin paus Franciscus werd beschuldigd van ketterij, vooral vanwege Franciscus’ open houding naar mensen die (vooralsnog) kerkelijk ongehuwd samen door het leven gaan, en naar mensen met andere religieuze overtuigingen.
Het ideaalbeeld van Kwasniewski is een staat waarin de katholieke ethiek op allerlei vlakken wordt opgelegd door de overheid. Als dit onschuldig klinkt, is het misschien goed om je af te vragen wat voor impact dit zou hebben op je familieleden, vrienden en kennissen: moet er een boete komen voor gescheiden mensen die niet teruggaan naar hun eerste partner? Willen we joden, moslims en protestantse medechristenen in dezelfde situatie duwen als Nederlandse katholieken in de 17e eeuw (de tijd van de ‘schuilkerken’)? Moet de doodstraf opnieuw worden ingevoerd, zoals Kwasniewski vindt (tegen de laatste vier pausen in)? De meeste historici zouden zeggen dat de Kerk sinds het Tweede Vaticaans Concilie steeds beslister ruimte wil geven aan de individuele vrijheid en waardigheid, maar Kwasniewski interpreteert het op zo’n manier dat het laatste Concilie eigenlijk niets nieuws heeft gebracht.
Verder is Kwasniewski een luidruchtige tegenstander van de veranderde manier van vieren die het Concilie in gang heeft gezet. Hij beweert zelfs dat het geschrift over de liturgie “geen veilig document” is en een “paard van Troje” binnen de Kerk. De huidige gewone vorm van de Mis is volgens hem een “gebrekkig godsdienstig ritueel”, en de vereenvoudiging van de liturgie een “zonde tegen de heilige Geest”. Kwasniewski heeft zelfs een boek geschreven over waarom de ‘nieuwe Mis’ zó kapot is dat er geen reparatie mogelijk is. De nieuwe vorm van de Mis is goedgekeurd door paus Paulus VI, die in 2018 heilig is verklaard – maar ook al worden heiligverklaringen door veel theologen als onfeilbaar beschouwd, Kwasniewski weigert Paulus VI als heilige te accepteren.
Zowel op spiritueel als op politiek gebied oriënteert Kwasniewski zich vooral op de Middeleeuwen. De manipulatieve manier waarop hij religie en politiek met elkaar verbindt, heeft echter toch iets moderns. Zo beweert hij dat de Verenigde Naties, de Europese Unie en de Democratic Party in de VS worden geregeerd door “koloniale bestuurders”, aangesteld door de duivel. Dit past in een bredere stroom van 21e-eeuwse propaganda, waarin het kwaad wordt vereenzelvigd met een moderne ‘globale elite’ en er eigenlijk geen samenwerking mogelijk is – zelfs niet in de vorm van stabiele ontwikkelingshulp aan economisch armere landen.
Dit artikel is niet bedoeld om uit te leggen waarom dr. Kwasniewski het bij het verkeerde eind heeft. Er zijn anderen die dat hebben gedaan, zoals Fr. Henry Donneaud O.P., Mike Lewis, en dr. Mary Healy. Bovendien is dr. Kwasniewski een intelligent persoon en heeft hij zijn visie jarenlang uitgebouwd, zodat hij op elk tegenargument wel een nieuw argument heeft klaarliggen. Zoals Chesterton al aangaf: denkers kunnen jarenlang in hetzelfde kringetje van gedachten blijven ronddraaien, want een kring is oneindig, ook al is-ie niet zo groot. Wat nodig is, is niet het perfecte tegenargument maar een bevrijding, een plotselinge openbaring dat de wereld groter en diverser is dan de denker ooit had gedacht.
Waarom dan toch dit artikel? Omdat het een keuze is om deze man uit te nodigen als hoofdspreker op een katholiek evenement, en ik me afvraag vanuit welke motieven de groep “Filosofie & Geloof” deze keuze heeft gemaakt. Zeker, er zijn genoeg mensen in de katholieke Kerk die het op bepaalde vlakken oneens zijn met de paus. Maar waarom zou je iemand die de paus een ketter noemt, anderhalf uur lang laten uitleggen wat de deugd van godsdienstigheid inhoudt? Waarom laat je iemand vertellen hoe de traditionele liturgie kan leiden tot “een deugdzaam leven en mystieke vereniging met God”, terwijl hij regelmatig kwaadspreekt over de gewone vorm van de Mis? En waarom vraag je hoe een kwetsbaar mens God kan liefhebben, aan iemand die graag zou leven in een land waar ‘deugdzaamheid’ wordt afgedwongen door rechters en politie?
